Sıva, şap ve harç pompalarında “stator”, rotorun (helezon milin) içinde döndüğü, aşınmaya dayanıklı özel kauçuktan üretilmiş sabit gövdedir. Rotor ile birlikte pompanın kalbini oluşturur: harcı kavrayıp basınçla hortuma iten mekanizma, bu iki parçanın uyumlu çalışmasıyla mümkün olur. Bu yazıda sıva makinesi statorunun ne olduğunu, nasıl çalıştığını, ne zaman değişmesi gerektiğini ve doğru yedek parçayı nasıl seçeceğinizi anlatıyoruz.

Not: “Stator” kelimesi elektrik motorlarında ve alternatörlerde de kullanılır (motorun sabit sargı kısmı). Bu yazı, sıva ve harç makinelerindeki statoru — yani eksantrik vidalı pompanın kauçuk gövdesini — konu alır.

Sıva Makinesi Statoru Nedir?

ASE sıva ve harç pompaları eksantrik vidalı pompa (progressive cavity pump) prensibiyle çalışır. Bu sistemin iki ana parçası vardır:

• Stator: Rotorun içinde döndüğü, aşınmaya dayanıklı özel kauçuktan üretilmiş sabit gövdedir. İç yüzeyi, rotorun helis formuna uygun spiral bir boşluğa sahiptir.
• Rotor (helezon mil): Sertleştirilmiş metalden üretilen, statorun içinde dönen helis dişli mildir.

Stator sabit, rotor hareketlidir. Rotor statorun içinde döndükçe aralarında kapalı boşluklar oluşur ve harç bu boşluklarda kesintisiz, titreşimsiz biçimde ilerler. Statorun kauçuk yapısı, rotora tam temas ederek bu boşlukların sızdırmaz olmasını sağlar — pompanın basıncı ve debisi büyük ölçüde bu temasın kalitesine bağlıdır.

Stator Ne İşe Yarar?

Statorun görevi, rotorla arasında sızdırmaz taşıma boşlukları oluşturmaktır. Bu boşluklar sayesinde:

• Harç, geri kaçmadan ve darbesiz biçimde ileri taşınır.
• Kararlı bir debi ve basınç elde edilir.
• Püskürtme düzgün ve homojen olur.

Kauçuk stator zamanla aşındığında rotorla teması zayıflar; boşluklar tam sızdırmaz olmaktan çıkar, harç geri kaçmaya başlar ve pompa verimi düşer. Bu yüzden stator, makinenin performansını doğrudan belirleyen kritik bir parçadır.